Utopiya

Utopiya mükəmməl və xəyali bir toplumdur. İnsanların arzularını, ümidlərini xəyallarını təcəssüm etdirən utopiya mükəmməl bir  toplum olsa da, insanlığın bu kamil topluma çatması mümkün görünmədiyi üçün  bu sadəcə  xəyaldır. Adətən  utopiya yazarları  bu tip əsərlərində öz yaşadıqları topluma bənzəyən amma daha yaxşı təşkil olunmuş bir cəmiyyətin rəsmini yaradır, bu cəmiyyəti necə formalaşdırıla biləcəyi və necə işləyəcəyi ilə bağlı fikirlərini irəli sürürlər. İlk utopik əsər Plantonun “Dövlət” əsəridir, sonrakı dönəmlərdə isə Tomas Mor Platondan ilhamlanaraq özünü “Utopiya” adlı əsərini yazmışdır. Utopiya və utopik ədəbiyyat terminləri də Morun  əsərindən sonra meydana  çıxmışdır. Yazar bu əsərində bərabərlik, iqtisadi və siyasi rifah üzərində qurulumuş, yoxsulluq və səfalətin olmadığı ideal bir cəmiyyət yaradır.

Ümumilikdə utopik əsərlərin təməlində bərabərlik, çalışan və tüfeyli yaşamdan uzaq bir toplum, cəmiyyətin xeyrini düşünən bir qrup və  gələcəyə dair bir ümid mesajı dayanır.

Utopik ədəbiyyat dinlərin vəd etdiyi idealizm yerinə maddi dünyada əldə ediən ideal həyat şərtlərini ifadə edir. Bu toplumda mükəmməl əxlaqi qanunlar vardır və bu qanunları pozanlar ağır cəzalara məruz qalırlar. Bu toplumlarda sosial pisliklərin məhv edilmiş olması ilə də seçilir. Utopik ədəbiyyat daha yaxşı bir həyat şəklinin təsvir edildiyi bir növ deyil, bu cür ədəbiyyatın məqsədi oxucunun mövcud siyasi quruluş içində müşahidə edilən  problem, paradoks və səhvləri görməsinə kömək etməkdir. Yazar hədəf kütləsinə cəmiyyət və əxlaq baxımından mükəmməl bir örnək göstərərək eyni zamanda oxucunun mövcud cəmiyyətdəki əksiklikləri görməsini təmin edir.  Yaradılan mükəmməllik əksikliklərin tablosu kimi də düşünülə bilər.

Farabi “Ərdəmli toplum”, Campanella “Günəş ölkəsi”, Edvard Bellamy “Keçmişə baxış”, Villiam Morris ”Olmayan yerdən məktbular”, Fransis Bekon “Yeni Atlantis”, C.P.Gilman “Herland” əsərləri utopik  ədəbiyyat nümunələridir.

BIR CAVAB BURAXIN

Rəyinizi daxil edin
Adınızı daxil edin