Türkçülüyün düşüncəsi.

Türkçülərin çoxu deyir ki, monqollar türkdürlər. Ancaq bu kobud bir səhvdir. Çünki bir-birindən ayrı olan Türk dil qrupu və Monqol dil qrupu sadəcə olaraq Altay dil ailəsinin qruplarıdır. Məsələn, türk dillərinin qollarından olan oğuzlar və qıpçaqlar. Əgər o fikir düzdürsə belə çıxır ki, məsələn, qıpçaqlar oğuzdurlar yoxsa oğuzlar qıpçaqdırlar? Ona görə də monqolların türk olması fikri səhvdir.
Anadolu türkləri özlərinə türk adını qoyublar, yəni Türkiyə türkləri. Ona görə fərz edənlər var ki, bütün ümumi türklər bu xalqdan əmələ gəlib. Təssüf ki, türk dillərində ikisinin də adı eynidir. Həm Türkiyə türkləri, həm də ümumi türklər türk adlanır. Amma rus dilində bu sözlər fərqlidir: “тюрки” və “турки”. “Тюрки” ümumi türklər deməkdir, “турки” isə türkiyə türkləri. Məsələn, ingilis dilində də belədir. “Turkic” ümumi türk, “turkish” isə Türkiyə türkü deməkdir. 9-cu sinif İngilis dili dərsliyində Mahmud Qaşqarinin “Divani-lüğət-it-türk” əsəri haqqında məlumat verən bir mətn var idi. Orada belə bir ifadə var idi: “26 turkish languages”. Amma bu səhv ifadədir. Çünki tərcüməsi belədir: 26 Türkiyə türkcəsi. Türk dillərini nəzərdə tutmaq üçün orada “turkic” sözü yazılmalı idi. Ona görə də Azərbaycan və Türkiyə türkçülüyündəki bu tipli psixologiyanı, düşüncələri aradan qaldırmaq lazımdır.
Ancaq bu fikirlərə qarşı bir şey zidd ola bilər. Əvvəllər azərbaycanlıların pasportlarında milliyyət rusca “турецкий” yazılırdı ki, bu da Türkiyə türkü deməkdir. Əslində heçbir türk o birisindən əmələ gəlməyib. Amma bu cür hesab etmək ancaq bir şeyə görə təsdiqlənə bilər: Qədim Azərbaycanda türk və qeyri-türk tayfaları yaşayırdı. Sonradan səlcuq türkləri bura gələndə bu tayfaların hamsını qarışdırıb vahid Azərbaycan türk xalqı əmələ gətirdilər. Osmanlı, yəni indiki Türkiyə türklərinin kökü isə səlcuq türkləridir. Həmin səlcuqlar isə Türkmənsitandan köçən oğuz türkləri idi. Yəni, bəzi oğuz türklərinin kökü türkmənlərdən əmələ gəlib.

 

Müəllif : Turqut Məcidli

BIR CAVAB BURAXIN

Rəyinizi daxil edin
Adınızı daxil edin