Türk Xalqları Tarixi- Sulduzlar

Sulduzlar Monqollaşmış Qıpçaq tayfasıdır. Sulduzlar ayrı-ayrı qaynaqlarda Suldus, Sulduz, Suludey, Sun Tu Zu və s. adlarla keçir. Sulduzlar bugün Güney Azərbaycanın Sulduz, Urmiya, İranın İsfahan şəhərində Xorasanda, Qüzey Azərbaycanın Naxçıvan, Lənkəran, Qərbi Azərbaycanın Qafan, Gorus, Gürcüstanın azərbaycanlılar yaşayan bəzi kəndlərində və rayonlarında, Türkiyənin Qars, İğdır, Ardahan və Sakarya şəhərlərində. Qırğızıstanda, Özbəkistanda, Qazağıstanda, Monqolustanda, Çində və s. ərazilərdə yaşayırlar. Sulduz tayfası böyük ehtimalla Azərbaycanın Güneyindən- Urmu gölü hövzəsindən çıxıb Əfqanıstana ordan isə Monqolustana getmişdir. Firüdin bəy Cəlilovun ! I Bitik ” kitabında Monqolustan dilli qaynaqlar bölməsində buna toxunur və qeyd edir ki, Monqolustanın arxeoloji kulturu üzrə tədqiqatlarda qədim Azərbaycandan aparılma kulturunizləri aydın görünür. Sulduzların bizə bilinən ilk nümayəndəsi Çingiz xanı Tayçiut əsarətindən xilas edən Şorkanşirdir. Şorkanşirin oğlu Çulun isə, Monqol- Türk ordusunun 4 böyük sərkərdəsindən biridir. Sulduzların müxtəlif zamanlarda müxtəlif adlarla qaynaqlarda yer alması şübhə doğurmur. Çünki Çin qaynaqlarında ulus adlarının tez-tez dəyişdirilməsinin  şahidi oluruq. Sulduzların Azərbaycana və Anadoluya qayıdışını 3 dönəmə bölə bilərik. I dönəm 1231-ci il II Monqol yürüşü. II dönəm 1256 III Monqol yürüşü. III Dönəm XIV yüzilin sonları XV yüzilin başları Əmir Teymurun yürüşləri. Sulduz tayfası özü bir neçə qola bölünür. Bunun ən böyüyü isə Əmir Çobanın şəcərəsidir və onun adı ilə Çobanilər adlanır. Əmir Çobanın oğlu Talış ( Keyxan ) xan Sulduzun nəsli isə Əmir Teymurun dövründə böyük imtiyazlara sahib olmudur. Əmir Teymur onların bir hissəsini Naxçıvana köçürmüş və Azərbaycan şahı Şah Məhəmməd Xudabəndə 1582- ci il şah fərmanı ilə Naxçıvanın Nehrəm kəndini Keyxan Əliyə və onun nəslinə tiyul olaraq vermişdir. Sulduzlarla bağlı daha geniş, daha əhatəli yazı isə Nehrəm kəndinin tarixi və Sulduzlar adlı elmi araşdırmalarımda sizinlə olacaq. Tariximizi qoruyaq və yaşadaq!

BIR CAVAB BURAXIN

Rəyinizi daxil edin
Adınızı daxil edin