Turet sindromu

Turet sindromu fiziki və səsli səyrimələrin (tiklərin) bir arada olduğu xəstəlikdir. Turet sindromu ilk dəfə 1825-ci ildə təyin edilmiş və 1885-ci ildə fransız həkimi Jil de la Turetin ( Georges Gilles de la Tourette) şərəfinə adlandırılmışdır. .

Turet sindromu adətən uşaqlıq yaşlarında başlayan xəstəlikdir. Bu xəstəlik neyrobioloji irsi bir narahatlıqdır. Beyindəki inkişafi pozuntular və hər xəstəlikdə olduğu kimi neyrokimyəvi disbalans xəstəliyin mümkün səbəblərindən biridir. Xəstə şəxslərdə onlardan asılı olmayan fiziki səyrimələr olur. Səyrimə isə bədənin hər hansı bir bölgəsində eyni şəkildə təkrar-təkrar meydana gələn istəksiz, sürətli, ani hərəkətlərdir. Bunlara göz qırpma, çiyin silkələmə, baş yelləməni misal göstərmək olar. Həmçinin Turet xəstələrində səsli səyrimələr də müşahidə olunur. Bu şəkildə ortaya çıxan tiklər öskürmə, boğaz təmizləmə, istəksiz səs çıxarma şəklində qarşımıza çıxır. Bəzi Turet sindromlu xəstələr iradəsiz olaraq söyüş və ya ədəbsiz, açıq-saçıq, pis sözlər söyləyirlər. Bu da bir növ səyrimədir. Bu simptom KOPROLALİYA (pis danışma) adlandırılır. Turet sindromuna sahib xəstələrdə koprolaliya əlaməti varsa, şəxsin həyatı daha da məhdudlaşdırılır, bu vəziyyət aşırı dərəcədə ictimai izolyasiyaya səbəb ola bilər.
Turet sindromunda şəxs istəkli olaraq bir müddət səyrimələrin qarşısını ala bilər. Amma bu anlar adam üçün olduqca narahatedicidir. Ümumiyyətlə belə bir basdırma dövründən sonra bir partlama yaşanır, sanki vaxtında edilməyən səyrimələr birləşərək bir tik fırtınası şəklində özünü biruzə verir.

Başlanğıcı uşaqlıq və ya gənclik çağındadır. Görülmə sıxlığı hər 10.000 nəfərdə dörd-beşdir. Xəstəliyin gedişi isə xronikidir, yəni uzun illər artıb azalaraq, amma tam keçmədən davam etmə meylindədir. Turet sindromlu xəstələrinin çoxunda bəzi ortaq xüsusiyyətlər görülür. Uşaqlıq çağındakı hiperaktivlik və diqqət əskikliyi, impuls idarəsində çətinliklər, qorxu və depressiyanın tez-tez baş verməsi bu ortaq xüsusiyyətlərdən bəziləridir. Turet sindromlu kişilər normal bir zəkaya və yaşam müddətinə sahibdirlər. Çox uşaqda səyrimələrin şiddəti yetkinlikdən sonra azalır və yetkinlikdə şiddətli forma olduqca nadirdir. Bəzi ailələrdə daha tez görülməsi səbəbiylə genetik olduğu düşünülür, ancaq Turet sindromuna səbəb olan gen ,ya da genlər hələ müəyyən olunmayıb.
Müalicəsində dərman preparatları istifadə olunur. Ancaq xəstəlik ,əvvəldə də qeyd etdiyimiz kimi, çox vaxt xronikidir, müalicə ilə ortadan qalxmır, amma ən azından insanın şəxsi həyatına təsir etməyəcək qədər zəiflədilə bilər.

Menbe: Rezonans

BIR CAVAB BURAXIN

Rəyinizi daxil edin
Adınızı daxil edin