Toxtamış və Teymurun Azərbaycana yürüşləri.Şirvanşah I İbrahim. (31-ci dərs)

Hülakü dövlətinin süqutundan sonra Azərbaycanın cənubu 1359-cu ildə Cəlairilər tərəfindən ələ keçirilmiş,1367-ci ildə isə Şirvanşahlıq onlardan asılı düşmüşdür.Lakin,Cəlairilər burada möhkəmlənə bilmədi.

1385-ci ildə Qızıl Orda xanı Toxtamış 100 minlik qoşunla yürüşə başlayıb, Dərbəndi və Şirvanı ələ keçirdikdən sonra Təbrizi mühasirəyə aldı.8 gün əzində Təbriz əhalisinə divan tutuldu. Marağa,Mərənd və Naxçıvanı da qarət edən Toxtamış 200 min nəfər əsirlə Qızıl Ordaya geri döndü.

Növbəti il isə ölkəmiz Şərqin ən böyük fatehlərindən biri olan Əmir Teymurun hücumuna məruz qaldı.İlk yürüş zamanı (1386-1388) Sultaniyyə,Təbriz, Naxçıvan və digər şəhərləri ələ keçirən Teymur Toxtamışdan fərqli olaraq kütləvi qırğınlar törətməmiş,şəhərləri dağıdıb yerlə-yeksan etməmişdi.Əksinə o,Dərbəndin qala divarlarını təmir etdirmiş və Beyləqanda abadlıq işləri görmüş,Arazdan buraya su çəkdirmişdir.Teymur Azərbaycanı və qonşu vilayətləri idarə etməyi oğlu Miranşaha tapşırmışdı.Miranşahın idarəçilik dövrü isə səmərəsiz olmuşdur. Hətta Sultaniyyədə ən gözəl binalar yerlə-yeksan edilmişdir.

1392-ci ildə ikinci yürüşü zamanı Teymur Təbrizə yenidən yiyələnmişdi. 1399-cu ildə Əmir Teymur 3-cü yürüşü zamanı oğlunu cəzalandırmış,onun əyləncə dostlarını edam etdirmiş,ondan hədiyyələr alan əyanların mal-mülkünü müsadirə etmişdir. Teymur 14 il ala bilmədiyi Əlincə qalasını yalnız bu yürüşdə ala bilmişdir.

Əmir Teymurun ən yaxın müttəfiqi Şirvanşah I İbrahim idi.Şirvanşahın siyasəti Azərbaycanın şimalını xilas etmək və dövlətçilik ənənələrimizi qoruyub saxlamaq idi.Teymurun adına xütbə oxutduran,pul kəsdirən və hədiyyələrlə onun görüşünə gedən Şirvanşah I İbrahim Teymur tərəfindən Şirvan hakimi kimi tanındı. I İbrahim 1387-ci ildə Miranşahla,1395-ci ildə isə Teymurla birlikdə Toxtamışa qarşı yürüşlərdə öz qoşunu ilə iştirak etmiş və qalib gələrək Toxtamışı sıradan çıxarmağı bacarmışdır.1399-1402-ci illərdə Sultan Bəyazid üzərinə Kiçik Asiya yürüşlərində də I İbrahim iştirak etmişdir.

Şirvanşah I İbrahim Gəncəni və Qarabağı da öz şahlığına birləşdirmiş, Seydi Əhmədin Şəki vilayətinə hakim təyin olunmasına nail olmuşdur. Teymurun ölümündən sonra siyasətini dəyişən I İbrahim 1405-ci ildə Teymuri Ömərin qoşununu məğlub etmiş, 1406-cı ildə Təbrizə daxil olaraq hakim kimi tanınmışdır.Lakin,Cəlairi Sultan Əhməd və Baharlı Qara Yusifin Təbrizə yaxınlaşmasını eşidib şəhəri tərk etmişdir.

BIR CAVAB BURAXIN

Rəyinizi daxil edin
Adınızı daxil edin