Şirvanşahlar dövləti – XII-XIII əsrlərdə.(25-ci dərs)

Şirvanşahlar dövləti I Fəribürzün zamanında Səlcuq dövlətinə tabe olsa da dövlətçilik ənənələrini qoruyub saxlamağı bacarmışdı. Böyük Səlcuq imperatoru Məlikşahın hakimiyyətinin sonuna yaxın I Fəribürz və onun oğlanları II Mənuçöhr və I Afridun ölkəni müstəqil idarə edirdilər.

Gürcü çarları səlcuqlara qarşı mübarizədə Şirvanşahlarla yaxınlaşmağa çalışırdılar.Onlar həm də Azərbaycanın qərbini ələ keçirməyi planlayırdılar. Bütün səylərə rəğmən, Şirvanşahlar səlcuqlarla münasibəti pozmamağa çalışırdılar. Sözsüz ki,bu da gürcü çarı IV Davidin və onun oğlu Demetrenin ölkəmizə hücumuna səbəb olmuşdur.1121-ci ildə Didqori döyüşündə isə gürcülər,qıpçaq türkləri, osetinlər və Qərbi Avropa səlibçiləri səlcuqlara qalib gəldi.Növbəti il isə Tiflis Müsəlman əmirliyi ləğv edildi.

III Mənuçöhrün hakimiyyəti zamanı isə Şirvan-Gürcüstan əlaqələrinin gücləndiyi deyilir. Sonra isə gürcülər Azərbaycan torpaqlarına yürüşlərə başladılar.III Mənuçöhr isə taxtı yenidən öz əlinə keçirməyi bacardı.

XII əsrin 30-60-cı illərində Şirvanşahlar dövləti Cənubi Qafqazın qüdrətli siyasi amilinə çevrilmişdir.1160-cı ildə III Mənuçöhrün ölümündən sonra yaranan qarışıqlıqdan istifadə edən gürcülər Şirvanı Gürcüstana birləşdirməyə cəhd etsə də,Eldənizlər dövlətinin işə qarışması bu planı pozdu və I Axsitan hakimiyyəti ələ keçirdi.Axsitan III Mənuçöhrün səhvini düzəldərək səlcuqlarla münasibəti bərpa etdi, Eldənizlərlə dostluq münasibəti saxladı. Lakin,Gürcüstanla da əlaqələr davam etdirilirdi.1173-cü ildə Gürcüstanda baş vermiş qiyamı yatırmaqda yardım dəstəsi də göndərilmişdi.

Axsitanın zamanında Dərbənd hakimliyi yenidən Şirvanşahlar dövlətinə birləşdirildi. Ölkədə müdafiə qurğuları olsa da 1175-ci ildə ruslar yenidən hücum etdilər.Şirvanşah orduları çevik hərəkət edərək rusları məğlub etdi. 1192-ci ildə Şamaxıda baş vermiş zəlzələ nəticəsində dövlətin paytaxtı Bakıya köçürüldü.

Şirvanşah I Axsitan və onun varislərinin hakimiyyəti zamanı Azərbaycanın şimalında yaranmış siyasi sabitlik, Şirvanşahların Eldənizlər və Səlcuq dövlətləri ilə dostluq siyasəti, Gürcüstanla qonşuluq münasibəti, Dərbənd keçidinin möhkəmləndirilməsi iqtisadi inkişafa və mədəniyyətin tərəqqisinə müsbət təsir göstərdi.

 

 

BIR CAVAB BURAXIN

Rəyinizi daxil edin
Adınızı daxil edin