Milgram eksperimenti

Bugün psixoloji mövzumuz zamanında çox böyük səs-küyə səbəb olmuş,idarəçilik qabiliyyətinə malik olan bir insanın və ya qurumun istəklərinə, göstərişlərinə digər insanların öz vicdanlarına,dəyərlərinə zidd olmasına,etdiklərinin yanlış olduğunu idrak etməklərinə baxmayaraq itaət etmələrini müəyyənləşdirən Milgram Eksperimenti olacaq.
Təcrübə Yale universitetinin psixoloqu Stanley Milgram tərəfindən reallaşdırılmışdır.Bu araşdırmasını ilk dəfə Anormal və Sosial psixologiya kitabında incələmişdir.
Təcrübələr faşist müharibə günahkarı Adolf Hitlerin vacib əməkdaşlarından biri olan Adolf Einchmanın Qüdsdəki məhkəməsindən 3 ay sonra iyul ayında başlamışdır.Milgram təcrübəni bu suala cavab tapmaq üçün həyata keçirmişdir “Eichmann və yəhudi soyqırımında yer alan Hitlerin yüzlərlə əlaltısı sadəcə onlara verilən vəzifələri necə asanlıqla yerinə yetirirlər?Bu insanların psixoloji problemi vardımı?”
Həyata keçirdiyi tədqiqatların nəticəsini Milgram belə dəyərləndirmişdir:”Sadəcə vəzifələrini edən,başqa zaman heç bir vəhşi işlərə cəhd etməyən bu adi insanlar qorxunc bir yox etmə işinin bir parçası ola bilərlər.Əlavə olaraq etdikləri dəhşətli işin nəticələrini aydın görmələrinə baxmayaraq, təməl əxlaq dəyərlərilə təzad təşkil edən bu vəzifələrdə çox az insan avtoritar olan insanı rədd edə bilir.Bundan başqa bu insanlar verilən əmrləri həyata keçirərkən məsuliyyətin tamamilə tapşırığı verən insana və ya quruma məxsus olduğunu bildirdikləri üçün bu dəhşətli əmrləri asanlıqla etdiklərini bildirmişlər.
Təcrübə fərqli yaş və iş məşğuliyyəti olan qruplardan ibarət insanların iştirakı ilə keçirilmişdir.İştirakçılara müəllim və tələbə olaraq 2 qrupa ayrılacaqları və eksperimentin “cəza üsulunun öyrənmə üzərindəki təsirini ölçəcəyi” deyildi.İştirakçılar ayrı otaqlara yerləşdirildi.Müəllim və tələbə arasındakı əlaqə yalnız səs vasitəsilə quraşdırıldı.Müəllimin tələbəyə verdiyi hər sualda tələbənin səhv cavab verəcəyi təqdirdə ona müəllim tərəfindən 15 voltdan başlayaraq elektrik enerjisi verilməsi söyləndi,səhv cavabların sayı artdıqca şokun enerjisidə artdı.
Təcrübə sırasında müəllimə əslində əvvəlcədən yazılmış saxta səslər dinlədildi,təbii ki, bu onlara deyilmədi?Enerji artdıqca tələbənin səsi öncə bağırma sonra ağlamaq olaraq gəlirdi.
Buna baxmayaraq müəllimlər səhv cavab olduqca cərəyan verməyə davam edirdilər.Təcrübəni tərk etmək istəyənlər olsada müəllimlərə yanlarında duran gözətçi tərəfindən davam etmələri söylənirdi və onlarda davam etdirirdilər.İşin maraqlı tərəfindən biri nəzaratçilər müəllimin davam etmələrini heç bir əmr və ya təhdid formasında demirdilər.Eksperimenti etmələrini deyirlər etmədikləri təqdirdə isə heç bir addımdan bəhs etmirdilər.
Artan elektriklə birgə tələbənin yalvarma səsi dinlətildi.Davam edən müəllimlərə bir sonrakı mərhələdə tələbənin kəsilən səsi dinlədildi.Səs kəsildikdən sonra enerji verməyə davam edənlər belə oldu.
Təcrübəyə qatılan insanlar hər biri normal idi . heç birində sadistlik və ya bənzər hal psixoloji problemlər ya da şəxsiyyət pozuntusu qeydə alınmamışdır.

BIR CAVAB BURAXIN

Rəyinizi daxil edin
Adınızı daxil edin