Latın dili (21-ci dərs)

Bu gün daha bir mühüm nitq hissəsi olan sifət barədə ilkin söhbətimizi aparmış olacağıq.. Əşyanın keyfiyyətini bildirən bu nitq hissəsi latın dilində öz morfoloji xüsusiyyətlərinə görə iki qrupa ayrılır:

1) I və II növ hallanmaya aid sifətlər;

2) III növ hallanmaya aid olan sifətlər.

I və II növ hallanmaya aid olan sifətlər kişi cinsində “us,er“, qadın cinsində “um“ şəkilçisilə bitir.Sonluqlarına müvafiq olaraq qadın cinsli sifətlər I növ hallanmaya, kişi və orta cinsli sifətlər isə II növ hallanmaya aid olur.Bu sifətlər aid olduqları isimlərlə cinsə və kəmiyyətə görə uzlaşıb eynilə isimlər kimi hallanırlar..

tək halda

kişi c.                    qadın c.                    orta c.

honestus                   honesta                    honestum

honesti                     honestae                  honesti

honesto                    honestae                  honesto

honestum                 honestam                 honestum

honesto                    honesta                    honesto

honestae                   –                              –

 

cəm halda

kişi c.                    qadın c.                    orta c.

honesti                    honestae                  honesta

honestorum             honestarum              honestorum

honestis                  honestis                    honestis

honestos                 honestas                   honesta

honestis                  honestis                    honestis

 

Bəzi mühüm ifadələr:

Damnum iniuria datum   –   Qeyri-qanuni məhvetmə

Damnant,quod non intellegunt   –   Müqəssir sayırlar,çünki anlamırlar

De aetata probanda   –   Yetkinlik həddinə çatmanı sübut etmək üçün verilən məhkəmə qərarı

De auditus   –   Deyilənlərə görə,şayiələrə əsasən

De computo   –   Hesab vermək barədə məhkəmənin qərarı

De commodo et incommodo   –   Xeyir və ziyan görmək cəhətindən

De excommunicatio capiendo   –   Kilsədən çıxıb getmək barədə məhkəmə qərarı

De facto   –   Faktiki olaraq

De gustibus non est disputandum   –   Hərənin öz zövqü var

De integro   –   Yenidən

De iure   –   Hüquqi cəhətdən,qanuni şəkildə

De lege lata   –   Mövcud qanun baxımından

De lege lata,de lege ferenda   –   Çıxarılacaq qanuna əsasən

De lunatico inquirendo   –   Ruhi xəstəliyin araşdırılması ilə bağlı çıxarılmış məhkəmə qərarı

De mortuis aut bene,aut nihil   –   Mərhumlar barədə ya yaxşı danışarlar,ya da heç danışmazlar

De recordo et processu mittendis   –   Materialların yuxarı instansiyalı məhkəməyə göndərilməsi barədə məhkəmənin hökmü

De rigore iuris   –   Qanunun hər bir elementi

De visu   –   Kiminsə öz gözləri ilə gördüyü əşya və ya hadisə

Debes,ergo potes   –   Etməli olduğun işi bacarmalısan

Decree nisi   –   Boşanma haqda məhkəmənin son qərarı

Dei gratia   –   Tanrının mərhəməti ilə

Delatio   –   Cinayətkarlıqda günahlandırma

Delenda   –   Müsadirə edilməli əşyalar

Delictum   –   Fərdi hüquq pozuntusu törədilmiş ziyanın ödənilməsinə gətirib çıxarır

Delictum comissionis   –   Öz fəaliyyəti ilə qanun pozuntusu yaratma

Delictum omissionis   –   Cinayət fəaliyyətsizliyi

Delictum privatum   –   Fərdi hüquq pozuntusu

 

 

BIR CAVAB BURAXIN

Rəyinizi daxil edin
Adınızı daxil edin