Dini inanclara müxtəlif baxışlar.

İslam dini.

İslam dini 622-ci ilda Səudiууа Ərəbistanındа yaranmışdır. Islam dininin banisi  Məhəmməd Peyğəmbər (S) , Müqəddəs  Kitabı isə Qurani Kərimdir. Quranda Əl-Həram ( Məkkədə) , Peyğəmbər məscidi (Mədinədə) ,  və Əl-Əqsa məscidinin adı çəkilir. Ona görə bunların fər üçü İslam dünyasında ali məscid sayılır.

Xristian dini.

Xristianlıq 2 min il öncə Fələstində doğulmuş Isa Pеуğəmbəгiп təlimi əsаsındа уаranmışdır. Хristianlаr  çаrmıха çəkilmiş lsanın yeniden dirildiyinə və onun Allah övladı olduğuna inanırlar. Xristian dini müqəddəs kitabı Bibliya ilə təlim olunur. Bibliyaya əlavə olunmuş  İncildə  İsa Peyğəmbərin tərcümeyi halı və təlimi onun davamçıları tərəfindən şəhr edilir.

 

Buddizm dini.

Buddizm е.ə. 683-сü ildə аnаdаn оlаn hind şahzadəsi Buddanın (Siddxartxi Qаutamı) təlimi əsаsındа уаrаnmışdır. Buddistlər də hindular kimi insanın bir neçə dəfə dоğulduğunа, ruhun köçməsinə inanırlar. Buddizmin istiqаmətlагindən biri lamaizimdir. Вu din Çində (Тibet, Daxili Monqolustan), Monqolustan, Nepal və Butanda yayılmışdır. XV əsrin başlanğıcındа Dalay-lama kilsəsinin baş keşişinin  İqamətgаh уеri Tibetin inzibati  mərкəzi Lsaxa şəhərində olmuşdur. Lakin 1959-сч ildə Dalay-lama Hindistana köçürülmüşdür. Lamaizm XVI əsrin axırlarından Monqolustanda rəsmi dinə çevгilmişdir.

Hinduizm dini.

Hinduizm 3 min il öncə Hindistanda yaranmışdır. Hinduizmin başlıca tanrıları Şiva,Vişnu və Brahmadır.Hindular insanin bir neçe dəfə dünyaya gəlməsinə, ruhun köçməsinə inanırlar.Hinduizmə görə insanların Allah qarşısında qeyri-bərabər olması təlimi,kasta bölgüsünün ilahiləşdirilməsi xasdır.Kastaların bəziləri əmr etmək, bəziləri isə tabe olmaq üçün yaradılmışdır.Kastalar irsi olaraq kecir.Hindistan konstutisiyası kasta bölgüsünü ləğv etsədə, xüsusilə kəndlərdə əvvəlki kimi qalmaqdadır.

 

Konfuizm.

Konfusuçilik təqribən e.ə 551ci ildə dünyaya gəlmiş Çin mütəfəkkiri Konfusinin təlimi əsasında yaranmışdır.Konfusiçilik cəmiyyət qarşısında əxlaq qaydalarının təkminləşdirilməsi və mənəvi vəzifə barədə təlimdir.Çində e.ə 2 ci əsrdən Sinxay inqilabına qədər rəsmi dövlət idealogiyası olub.Konfusuçilər Allaha və axirət dünyasına inanmırlar.

Daosizm.

E.ə 3 cü əsrdə Çində yaranmışdır.Çox Allahlığı və təbiətə yaxınkığı təbliğ edən Laotszının təliminə əsaslanır. Daosizm tərəfdаrlаrının başlıca məqsədi tabiət qayıtmаğın, раhгizim, fiziki məşqin və s köməkliyi  il uzun ömürlüye nail olmaqdır.

 

Yəhudi dini.(Iudaizm və ya Müsəvilik)

E.ə 1 ci minillikdə Fələstində yaranmışdır.Bu dinin əsas müddəaları qədim Yəhudi Bibliyası Tövratda şəhr olunur.Əfsanələrə görə bu dini Yəfudilərin soy başı Abraam yaradıb.

Sintoizm dini.

Sintoizm Yaponiyada ən qədim dindir, ibadət və təbiət qüvvələrin özünəməxsus vəhdətini təmsil edir. Sintoistlər təbiətin qüvvələrinə inanırlar.Onların daha çox pərəstiş etdikləri qüvvə Günəşdir.Myedzi inqilabından başlayaraq 1945 ci ilə qədər dövlət dini olmuşdur.

 

 

Səkxim dini .

Səkxim dini 16 əsrin sonunda Hindistanda yaranmışdır.Səkxilər yalnız bir Allaha inanirlar.

Bəhai dini.

Bəhai Dini — bütün bəşəriyyətin birliyi prinsipini vurğulayan müstəqil monoteist dindir. Bu dinin təməlini üç əsas prinsip təşkil edir: Allahın birliyi – Allah bütün yaradılışın yeganə mənbəyi və ilkin səbəbidir; İlahi dinlərin birliyi – tək Allahın tək bir dini var və o minilliklər ərzində təkamül etmişdir; bəşəriyyətin birliyi – bütün insanlar eyni Allah tərəfindən bərabər yaradılmışdır, insanlar arasındakı irqi, milli, mədəni müxtəlifliklər bəşəriyyətin zənginliyidir və müxtəliflikdə birlik təqdirəlayiq və alqışlanandır. Bəhai dini təlimlərinə görə insanın məqsədi Allahı, tək yaradanı, Həqiqi dostu tanımaq və Ona sevgi bəsləməkdir, hansı ki, bu özünü gündəlik fəaliyyətdə, insanlığa xidmətdə və fərdi ibadətdə göstərməlidir.

Bəhai dini 19-cu əsrdə İranda meydana gəlib, bu dinin peyğəmbəri Bəhaullahdır. Bəhaullah öz fikirlərinə və yaydığı təlimə görə İrandan Osmanlıya sürgün olunub və demək olar ki, həyatının sonunadək burada məhbus həyatı yaşayıb.

 

Şamanizm

Şamanizm bütün dinlərə və xalqlara təsir etmişdir. Sirr inanclardan hesab olunan şamanizmin əsasında təbiət və onu əhatə edən sehrli qüvvələr dayanır. Şamanizm dindən çox ,dini fikir sistemi hesab edilir. Dəqiq olaraq harda yarandığı bilinməyən şamanizm Orta Asiya ,Cənubi Sibir , Şimali ,Cənubi və Şərqi Asiya , Şimali ,Orta və Cənubi Amerikaya qədər yayılmışdı.Ayin və mərasimlər təşkil edən ,xeyir və şər qüvvələrlə əlaqə yaradan ,xəstələri müailcə edən ,fala baxıb gələcəkdən xəbər verən insanlara şaman deyilir. Şamanizmi ən uzun müddət dəstək olmuş olan birliklərin arasında heç şübhəsiz Türklər də vardır. Köhnə Türk inancı Tengricilikdə də hamı / həmişə var olmuş olan şamanizm ənənəsi, Şimal və Orta Asiyanın bəzi Türk birliklərində günümüzə qədər hələ davam etdirilməkdədir. İndiki vaxtda bəzi qərblilərin maraq duyub təkrar tətbiqə başladıqları şəklinə isə neo-Şamanizm deyilir.

Caynizm.

Hindistana mənsub olan bir din olaraq, caynizm e.ə. VI əsrdə ortaya çıxmışdır. Caynizm milli bir xarakterə sahib olub, Hindistandan kənara çıxmamışdır. Caynizmin təməlində “Ahimsa” yəni heç bir canlıya qarşı şiddət tədbiq etməmək durur. Bu səbəbdən caynistlər kənd təsərrüfatı ilə məşğul olmurlar. Onlar daha çox tədris və ticarətdə çalışırlar. Dindar caynistlər daima pəhriz saxlayırlar və yeməkdə ancaq meyvə və tərəvəz istifadə edirlər. Çox qatı vegeterian olduqları üçün hətta içdikləri suyu və havanın təmiz olması üçün ağızlarında tənzif daşıyırlar. Cayna Budda kimi tanrı üzərində durmasa da, bəzi caynist məzhəblərində tanrı inancı var. Həmçinin məbədlərdə də tanrı heykəlləri qoyulur. Lakin XV əsrdə Sthanakavasi məzhəbi bu heykəllərə qarşı çıxaraq onları məbədlərdən çıxarmışlar.

Ateizm

Ateizm — geniş mənada, tanrıların mövcudluğuna inamın olmamasıdır. Daha az bir konsepsiyada ateizm hər hansı ilahi bir varlıq olduğuna dair inancın rəddidir. Daha da dar bir mənada ateizm xüsusilə heç bir tanrı yoxdur, mövqeyidir. Ateizm ən azı bir tanrının mövcudluğuna inam ilə ümumi mənada teizimlə ziddiyyət təşkil edir. Etimoloji kökə əsasən ateizm qədim yunan sözü olub  “ἄθεος” (ateos) mənası “tanrı yoxdur” deməkdir. Qədim dövrdə daha iri cəmiyyət tərəfindən ibadət edilən tanrılara inanmayan və ya onlara ibadət etməktən imtina edənlər üçün alçaldıcı bir söz kimi istifadə edilirdi. Ateizm termini ortodoks əhali tərəfindən dini inanclarını bölüşməyənlərin kateqoriləşdirilməsində istifadə edilirdi. Ateizm termini aktual olaraq 16-cı əsrdə meydana çıxdı. Bununla bərabər azad düşüncənin yayılması, skeptisist sorğulama və dəvamında dini tənqidin artması ilə ateizm termininin tətbiq nöqtəsi daralmağa başladı. Ateist terminindən istifadə edərək özlərini təyin edən ilk şəxslər 18-ci əsrdə marifçilik dövründə yaşayırdılar. Fransız İnqilabı “Bənzəri görünməmiş ateizm” ilə qeyd olunan, insan ağılının üstünlüyünü müdafiə edən tarixin ilk böyük siyasi hərəkatına şahid oldu.Ateist arqumentlər fəlsəfi yanaşmadan sosial və tarixi yanaşmalara qədər uzanır. İlahi varlıqlara inanmamaq üçün empirik sübutların olmaması, fənalıq problemi, ziddiyyətli dini mətinlər, yanlışlanma potensialı ola bilən konsepsiaların rədd edilməsi, inançsızlıq arqumentləri iləri sürülür. Bəzi ateistlərin sekulyar fəlsəfəni mənimsəməsinə baxmayaraq, bütün ateistlərin riayət etdiyi bir ideologiya və ya davranış dəsti yoxdur. Ateizm teizmdən daha həssas bir mövqedədir hansı ki, tanrının mövcud  olunması ateistlər üzərinə şamil edilmir, ancaq teizmin məntiqliliyini təmin etmək üçün teistlər tanrının mövcudluğunu sübut etməlidir. Lakin başqaları belə bir mövqedə olma fikri ilə razılaşmırdılar.

 

Və sonda onu demək istəyirəm ki , hansı dinə inanırsız inanın amma vicdanınızı heç vaxt unutmayın.

 

BIR CAVAB BURAXIN

Rəyinizi daxil edin
Adınızı daxil edin