Böyük ünsiyyət ustası.

   1980-ci illər… 10 il əvvəl “firavanlıq ölkəsi“ adlanan ABŞ-ı böhran bürümüş,bir çox dövlət xadimləri vəzifədən kənarlaşdırılmışlar. Belə situasiyalarda xalq hər zaman xilaskarını axtarır ki,bu xilaskar XX əsrin 80-ci illərinin ABŞ-ı üçün Ronald Reyqanın şəxsiyyətində öz əksini tapdı.Düşünə bilərsiniz ki,Reyqan dünyanın ən qabaqcıl universitetlərinin hüquq və ya siyasət fakültəsindən məzun olmuş mütəxəssisdir..Yox,yox,o sadəcə Eureka kollecinin məzunu olmuş məşhur aktyor idi. Bu da ABŞ-ın növbəti özünəməxsusluğu idi.1980-ci il prezident seçkilərində respublikaçılar partiyasının nümayəndəsi olaraq qələbə qazanan Reyqan bütün məsələlərə dövrə uyğun şəkildə yanaşırdı.Reyqanın dövründə ABŞ-da universal dövlət yaradılmış oldu. Bütün bunlara görə o tarixə böyük kommunikator kimi daxil oldu.Xalq onu «böyük ünsiyyət ustası» adlandırırdı.

   İqtisadi böhran davam etməkdə idi..Sənaye məhsulu istehsalı xeyli aşağı düşmüş,kənd təsərrüfatı geriləmişdi.ABŞ-da işsizliyin səviyyəsi əvvəlki illərə nisbətən xeyli artmışdı.Ölkəsini bu çətin şəraitdən çıxarmaq üçün R.Reyqan tədbirlər görməyə başlayır.Xalqını çox sevən prezident fəaliyyətində «mühafizəkar inqilab» xəttini götürdü.1983-cü ildən etibarən iqtisadi böhrandan çıxmaq üçün addımlar atıldı.Sənaye məhsulları artırılır,vergi islahatı keçirilir..Şəxsi vergilər 5 %-dən 20 %-dək azaldıldı. 1980-1982-ci illərdə baş vermiş energetika böhranı isə bu sahədə ciddi tədbirlər görülməsinin vacib etdi.Bu səbəbdən də Reyqan xaricdən gətirilən neft üzərində hökümət nəzarətini aradan götürdü. Neft və neft məhsullarının qiyməti 20 % qalxdı. Bu isə ölkədə neftin sərbəst satışını təmin etməyə imkan verdi. Bir sözlə, Reyqan istehsalın texnoloji struktur baxımdan yenidən qurulmasını təmin etdi. 

  Reyqanın dövründə inflyasiya 2%-ə endi. Bəhs etdiyimiz kimi iqtisadi böhran nəticəsində ABŞ əhalisi arasında işsizlik səviyyəsi əvvəlki dövrlərə nisbətən xeyli artmışdı.İslahatçı liderin gördüyü tədbirlər nəticəsində 13 milyon iş yeri açıldı. Bununla da,ölkənin ən ciddi problemlərindən biri olan məşğulluq problemi həll edildi.Reyqanın gördüyü bu tədbirlər «Reyqanomika», yəni Reyqan iqtisadiyyatı kimi tarixə düşdü. 1984-cü ildə ikinci dəfə prezident seçilən R.Reyqanı xalq «tefton prezident» adlandırırdı. Bu dövrdə Birləşmiş Ştatlara mühacir axını da güclənmişdi.Asiya,Latın Amerikası ölkələri və Vyetnam siyahıda birinci idi.

   Təbii ki, incəsənət xadimi olan prezidentin hakimiyyəti zamanı bu peşə sahiblərinə olan münasibət əvvəlki dövrlərə nisbətən daha fərqli olmalı idi.Onlar artıq əvvəlki kimi qeyri-ciddi kütlə hesab edilmirdilər.Ümumiyyətlə,bu zaman ABŞ cəmiyyətini varlılar, orta sinfin üç təbəqəsi, yoxsullar, dilənçilər, evsizlər kimi sosial qruplara bölmək olardı.Kompüterlərin kütləvi istehsalının artdığı bu dövrdə yüksək təminatlıların sayı artdı. Ailələrin böyük əksəriyyəti orta rifaha malik qrupa aid edildi. Bir çox amerikalılar müxtəlif kompaniyaların səhmlərini əllərində cəmləşdirərək əmək haqlarından başqa, kollektiv mülkiyyətdən də hər il gəlir əldə edirdilər.

  Reyqan dünya siyasətində özünəməxsus yol açmış oldu.Peşəsi aktyor olan R.Reyqan siyasətin özündə belə incəsənət yaratdı.

 

Müəllif : Fəridə Həmidzadə

BIR CAVAB BURAXIN

Rəyinizi daxil edin
Adınızı daxil edin