Bilmədiyimiz Əmin Abid

Əmin Abid Gültəkin

AMEA Folklor İnstitutu Elmi Şurasının qərarı ilə nəşr olunan Əmin Abid (Əhmədov). “Azərbaycan Türklərinin ədəbiyyatı tarixi” kitabı “Elm və təhsil” nəşriyyatında çap olunmuşdur. Kitaba alimin indiyədək çap olunmamış çoxcildlik “Azərbaycan Türklərinin ədəbiyyatı tarixi” əsərinin birinci cildi və 1920-1930-cu illərdə “Maarif işçisi”, “Azərbaycanı öyrənmə yolu”, “Dan yıldızı” jurnallarında çap etdirdiyi “Heca vəzninin tarixi”, “Türk xalq ədəbiyyatinda mani növü və Azərbaycan bayatılarının xüsusiyyəti”, “Türk el ədəbiyyatına elmi bir baxış (Oğuznamə). və b. məqalələri daxil edilmişdir. “Kitab-i Dədə Qorqud”la bağlı istər Azərbaycanda, istərsə də dünyanın müxtəlif ölkələrində onlarla kitab, yüzlərlə məqalə nəşr edilsə də dastanın vətəni sayılan Azərbaycanda bu mövzuda yazılmış ilk sanballı əsər 90 ilə yaxın bir zamanda arxivdə qalmışdır. Əmin Abid 1938-ci ildə həbs edilərək gülləndikdən sonra onun əsərlərinin oxunması və onlardan istifadə edilməsi də qadağan edilmişdir. 1956-cı ildə keçirilən Sov.İKP-nin 20-ci qurultayında Sovet qurluşunun nöqsanları Stalinin adına yazılaraq repressiya olunanların böyük bir qisminə bəraət verildi. Lakin onların əsərlərinin hamısının çap edilməsinə icazə verilmədi. Əmin Abid də əsərlərinin nəşrinə icazə verilməyən araşdırmaçılardan biri idi. Ailə üzvlərinin 1962-ci ildə Azərbaycan prokrorluğuna müraciəti Əmin Abidin ölümündən sonra bəraət verilməsi ilə nəticələnsə də, əsərlərini uzun illər çap etmək mümkün olmadı. Azərbaycanda müstəqillik əldə etdikdən sonra onun şeirləri, hekayələri, elmi məqalələri çap olundu, lakin daha önəmli sayılan “Azərbaycan Türklərinin ədəbiyyatı tarixi” kitabının çapı müxtəlif səbəblərdən uzun müddət yubandı. Əsasən “Kitabi Dədə Qorqud”a və Azərbaycan ədəbiyyatının başlanğıcına həsr olunmuş bu kitabı sonra AMEA Folklor İnstitutu çap etdirdi. Elmi redaktoru fil.ü.f.d. Rza Xəlilov olan, kitabı çapa professor Bədirxan Əhmədov və Əli Şamil hazırlamışlar.
Kitabı diqqətlə oxuyan araşdırıcmaçılarımız Əmin Abidin söylədiyi fikirlərin qaynaq göstərilmədən başqa alimlər tərəfindən təkrarlandığının da şahidi olacaqlar.

Gültəkinin İstambulda nəşr olunmuş kitabı, 1948

BIR CAVAB BURAXIN

Rəyinizi daxil edin
Adınızı daxil edin